Πολιτικός σεισμός στην Ευρώπη: Μαθητές στους δρόμους, φωτιές και δακρυγόνα – Από τη Γαλλία μέχρι την Αλβανία, η οργή φτάνει στις κυβερνήσεις
Σχολεία υπό κατάληψη, χιλιάδες νέοι στους δρόμους, δακρυγόνα, τραυματισμοί, πυρπολημένα κτίρια και κυβερνήσεις που δέχονται ολοένα μεγαλύτερη πίεση.
Από τη Γαλλία του Emmanuel Macron μέχρι την Αλβανία του Edi Rama, οι μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις του Οκτωβρίου 2026 έχουν εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια διαμαρτυρία για την εκπαίδευση.
Πίσω από τις συγκρούσεις αναδύεται μια βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα, την ώρα που οι επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Η εικόνα που διαμορφώνεται στην Ευρώπη τις τελευταίες εβδομάδες προκαλεί έντονο προβληματισμό. Χιλιάδες μαθητές και φοιτητές εγκαταλείπουν τις αίθουσες διδασκαλίας, οργανώνουν κινητοποιήσεις και συγκρούονται με τις κυβερνητικές πολιτικές, καταγγέλλοντας ότι το εκπαιδευτικό σύστημα δεν τους προσφέρει πλέον τις ευκαιρίες που τους είχαν υποσχεθεί.
Στη Γαλλία, το κύμα διαμαρτυρίας ξεκίνησε από προβλήματα της καθημερινής σχολικής ζωής: ελλείψεις καθηγητών, υπερπλήρεις τάξεις, εγκαταστάσεις που χρειάζονται επισκευές και αβεβαιότητα για την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση.
Στην Αλβανία, η δυσαρέσκεια για το κόστος των σπουδών και τις περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές συνδέθηκε με ευρύτερες καταγγελίες περί διαφθοράς και αμφισβήτηση της κυβέρνησης.
Παρά τις διαφορετικές συνθήκες, υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής: νέοι άνθρωποι που αισθάνονται ότι οι πολιτικές αποφάσεις καθορίζουν το μέλλον τους χωρίς να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις ανάγκες τους.
Γαλλία: Πάνω από 1.000 σχολεία στις κινητοποιήσεις – Η κρίση ξεφεύγει από τα εκπαιδευτικά όρια
Η Γαλλία βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας μαθητικής αναταραχής.
Οι κινητοποιήσεις άρχισαν στα τέλη Σεπτεμβρίου, με αφετηρία το λύκειο Saint-Exupéry στην περιοχή Créteil, κοντά στο Παρίσι. Μέσα σε λίγες ημέρες επεκτάθηκαν σε διαφορετικές περιοχές της χώρας.
Την 1η Οκτωβρίου σημειώθηκε μια καθοριστική καμπή: σύμφωνα με τη Le Monde, περισσότερα από 1.000 σχολεία, σχεδόν το ένα τέταρτο του συνόλου, συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις.
Οι μαθητές ζητούσαν περισσότερους εκπαιδευτικούς, καλύτερες υποδομές και ουσιαστικές αλλαγές στο σχολικό περιβάλλον.
Όμως, όσο οι διαμαρτυρίες επεκτείνονταν, τόσο περισσότερο άλλαζε και ο χαρακτήρας τους.
Σε αρκετές περιοχές, οι αποκλεισμοί σχολείων συνοδεύτηκαν από συγκρούσεις με αστυνομικές δυνάμεις. Πυρπολήθηκαν κάδοι απορριμμάτων, εκτοξεύτηκαν αντικείμενα και η αστυνομία χρησιμοποίησε μέσα καταστολής.
Εκπαιδευτικοί και διευθυντές σχολείων εξέφρασαν ανησυχία ότι η κατάσταση άρχιζε να ξεφεύγει από τον έλεγχο, ενώ παράλληλα αναγνώριζαν ότι πολλά από τα αιτήματα των μαθητών ήταν δικαιολογημένα.
Δακρυγόνα, συλλήψεις και τραυματισμοί – Η αστυνομική αντίδραση προκαλεί νέα οργή
Οι εικόνες από τις γαλλικές διαδηλώσεις άνοιξαν ένα δεύτερο, εξαιρετικά ευαίσθητο μέτωπο: τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι ανήλικοι διαδηλωτές.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Associated Press στις 16 Οκτωβρίου, χιλιάδες διαδηλωτές, κυρίως κάτω των 18 ετών, έχουν συλληφθεί κατά τη διάρκεια του κύματος κινητοποιήσεων. Έχουν επίσης καταγραφεί σοβαροί τραυματισμοί εφήβων και καταγγελίες για υπερβολική χρήση αστυνομικής βίας.
Από την άλλη πλευρά, η γαλλική αστυνομία αναφέρει περισσότερους από 900 τραυματισμένους αστυνομικούς και 150 μέλη σχολικού προσωπικού, υποστηρίζοντας ότι βίαιες ομάδες εκμεταλλεύονται τις κινητοποιήσεις για επιθέσεις και καταστροφές.
Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον στο αν οι μαθητές έχουν δίκιο να διαμαρτύρονται. Αφορά επίσης την αναλογικότητα της αστυνομικής επέμβασης, την προστασία των ανηλίκων και την ευθύνη των αρχών να αποτρέπουν τη βία.
Για τον Emmanuel Macron, η κρίση εξελίσσεται σε ακόμη μία δύσκολη δοκιμασία κατά τους τελευταίους μήνες της προεδρίας του.
Η Γαλλία έχει μακρά παράδοση κοινωνικών κινητοποιήσεων, όμως η συμμετοχή τόσο μεγάλου αριθμού μαθητών προσδίδει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα στη σημερινή αναταραχή.
Ο προϋπολογισμός του 2027 και η δυσαρέσκεια που συσσωρεύτηκε
Η έκρηξη της μαθητικής οργής δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις ευρύτερες δημοσιονομικές πιέσεις στη Γαλλία.
Οι μαθητικές κινητοποιήσεις συνέπεσαν με απεργίες στον δημόσιο τομέα και έντονες αντιδράσεις απέναντι στις κυβερνητικές προτάσεις για τον προϋπολογισμό.
Στις 13 Οκτωβρίου, καθώς ξεκινούσε η κοινοβουλευτική συζήτηση για τον προϋπολογισμό του 2027, μαθητές και συνδικάτα διαδήλωσαν ξανά.
Παρότι η κυβερνητική πρόταση περιλαμβάνει αύξηση 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ για το υπουργείο Παιδείας, εκπαιδευτικές οργανώσεις θεωρούν ότι τα μέτρα δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς τα συσσωρευμένα προβλήματα.
Χαρακτηριστικό είναι ότι από τους 3.000 αναπληρωτές εκπαιδευτικούς που είχε ανακοινωθεί πως θα τοποθετηθούν σε σχολεία προτεραιότητας, έως τις 13 Οκτωβρίου είχε επιτευχθεί μόλις το 35% του στόχου, σύμφωνα με τον υπουργό Παιδείας Édouard Geffray.
Αυτό εξηγεί γιατί οι κυβερνητικές εξαγγελίες δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη.
Οι μαθητές δεν ζητούν μόνο μεγαλύτερα κονδύλια. Ζητούν να δουν άμεσες αλλαγές στην καθημερινότητά τους.
Αλβανία: Από την «επανάσταση των φλαμίνγκο» στις φωτιές των Τιράνων
Οι βίαιες κινητοποιήσεις του Οκτωβρίου δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά.
Η λεγόμενη «επανάσταση των φλαμίνγκο» άρχισε στις 30 Μαΐου 2026, με αφορμή ένα αμφιλεγόμενο σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης κοντά στο Zvërnec και στους υγροτόπους του Vjosa.
Η κατασκευή πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος σε μια οικολογικά ευαίσθητη περιοχή προκάλεσε αντιδράσεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, ενώ το έργο συνδέθηκε με επιχειρηματικά συμφέροντα στα οποία περιλαμβάνεται ο Jared Kushner, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου Donald Trump.
Το κίνημα σύντομα ξεπέρασε τα περιβαλλοντικά του αιτήματα. Οι διαδηλωτές άρχισαν να καταγγέλλουν τη διαφθορά, την επιρροή ισχυρών επιχειρηματικών συμφερόντων, τις κοινωνικές ανισότητες και το οικονομικό μοντέλο της κυβέρνησης Edi Rama.
Σύμφωνα με ανάλυση του πολωνικού Κέντρου Ανατολικών Σπουδών OSW, οι κινητοποιήσεις εκφράζουν και τη δυσαρέσκεια για τη μαζική μετανάστευση νέων, τις περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές και τη δυσπιστία προς το σύνολο της πολιτικής ελίτ.
Τρεις ημέρες βίαιων συγκρούσεων – Φωτιές σε δημόσια κτίρια και τράπεζες
Από τις 13 έως τις 15 Οκτωβρίου (συνεχίζονται και στις 16/10), τα Τίρανα μετατράπηκαν σε επίκεντρο σοβαρών συγκρούσεων.
Χιλιάδες διαδηλωτές, ανάμεσά τους μαθητές λυκείων και φοιτητές, πραγματοποίησαν πορείες ζητώντας εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις και, σε πολλές περιπτώσεις, την παραίτηση του Edi Rama.
Οι κινητοποιήσεις εξελίχθηκαν σε βίαιες συγκρούσεις όταν ομάδες διαδηλωτών επιτέθηκαν σε αστυνομικούς φραγμούς και κυβερνητικά κτίρια.
Καταγράφηκαν πυρκαγιές σε κυβερνητικές εγκαταστάσεις και τραπεζικά υποκαταστήματα, καταστροφές σε επιχειρήσεις, εκτόξευση πετρών και πυροτεχνημάτων, καθώς και επεμβάσεις της αστυνομίας με δακρυγόνα και εκτοξευτήρες νερού.
Το Associated Press ανέφερε ότι 71 αστυνομικοί τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια των επεισοδίων, ενώ υπήρξαν επίσης τραυματισμοί διαδηλωτών και συλλήψεις.
Η αλβανική κυβέρνηση καταδίκασε τις καταστροφές και κατηγόρησε πολιτικούς αντιπάλους της ότι υποκινούν τη βία.
Αντίθετα, οργανωτές των κινητοποιήσεων υποστηρίζουν ότι οι διαμαρτυρίες είναι αποτέλεσμα μηνών αδιαφορίας απέναντι στα αιτήματά τους.
Η αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Αλβανία εξέφρασε ανησυχία για την κλιμάκωση και ζήτησε αναλογική αντίδραση από τις αρχές.
Γιατί η οργή στην Αλβανία στρέφεται κατά ολόκληρου του πολιτικού συστήματος
Η αλβανική περίπτωση παρουσιάζει μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διαφορά από τη γαλλική.
Στη Γαλλία, ο πυρήνας των διαμαρτυριών παραμένει στενά συνδεδεμένος με το δημόσιο σχολείο, παρά τη σταδιακή πολιτικοποίηση.
Στην Αλβανία, η εκπαιδευτική δυσαρέσκεια έχει ενσωματωθεί σε ένα ήδη διαμορφωμένο αντικυβερνητικό κίνημα.
Οι φοιτητές καταγγέλλουν υψηλό κόστος σπουδών, ανεπαρκή οικονομική υποστήριξη και δυσκολίες εύρεσης εργασίας μετά την αποφοίτηση.
Πίσω από αυτά τα αιτήματα βρίσκεται μια ευρύτερη ανησυχία: ότι ακόμη και η απόκτηση πανεπιστημιακού πτυχίου δεν εξασφαλίζει αξιοπρεπή επαγγελματική και οικονομική προοπτική.
Παράλληλα, η διαμαρτυρία δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην κυβέρνηση.
Ορισμένοι συμμετέχοντες εκφράζουν δυσπιστία και απέναντι στην παραδοσιακή αντιπολίτευση, θεωρώντας ότι οι εναλλαγές εξουσίας των προηγούμενων δεκαετιών δεν αντιμετώπισαν τα δομικά προβλήματα της χώρας.
Αυτό εξηγεί γιατί το κίνημα δυσκολεύεται να ενταχθεί σε ένα απλό σχήμα αντιπαράθεσης κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.
Βέλγιο και Ιταλία: Οι διαμαρτυρίες ξεπερνούν τα σύνορα
Η εικόνα δεν περιορίζεται στη Γαλλία και την Αλβανία.
Τον Οκτώβριο καταγράφηκαν μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις και στο Βέλγιο και στην Ιταλία.
Στο Βέλγιο, επεισόδια στη Λιέγη συνοδεύτηκαν από συλλήψεις και προσωρινό κλείσιμο σχολείων.
Στην Ιταλία, μαθητές συμμετείχαν σε διαδηλώσεις σε διάφορες πόλεις, αν και η έκταση των κινητοποιήσεων ήταν μικρότερη από εκείνη της Γαλλίας και τα αιτήματα συνδέονταν περισσότερο με ιδιαίτερες εγχώριες συνθήκες.
Υπάρχουν, όμως, παράλληλα ξεσπάσματα νεανικής δυσαρέσκειας που παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά: ανησυχία για το μέλλον, δυσπιστία προς τους θεσμούς και αίσθηση ότι οι πολιτικές ηγεσίες δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες της νέας γενιάς.
Στην Ελλάδα
Φοιτητές πανεπιστημίου συγκεντρώθηκαν έξω από το υπουργείο Οικονομικών στην Αθήνα την Τρίτη για να διαμαρτυρηθούν για την αύξηση των ενοικίων και την έλλειψη οικονομικά προσιτής φοιτητικής στέγασης.
Σκηνές στημένες στην πλατεία Συντάγματος κοντά στο κοινοβούλιο κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας στην Αθήνα.
Η Γαλλία πλησιάζει στις προεδρικές εκλογές του 2027, στις οποίες ο Emmanuel Macron δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία.
Έτσι, οι κινητοποιήσεις εξελίσσονται σε ένα από τα βασικά ζητήματα της προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Ο Jean-Luc Mélenchon, επικεφαλής της La France Insoumise, έχει ταχθεί υπέρ των μαθητικών αιτημάτων, καταγγέλλοντας την αστυνομική αντιμετώπιση των διαδηλώσεων.
Στο πλαίσιο της πολιτικής του παρέμβασης έχει προτείνει τη μείωση του ορίου ηλικίας ψήφου στα 16 έτη και αλλαγές στο σύστημα πρόσβασης στα πανεπιστήμια.
Από διαφορετική πολιτική αφετηρία, η Marine Le Pen έχει υποστηρίξει την ενίσχυση των αστυνομικών εξουσιών απέναντι σε βίαιους διαδηλωτές, ενώ ο Édouard Philippe έχει καταδικάσει τις επιθέσεις και τις καταστροφές.
Με αυτόν τον τρόπο, το ίδιο κοινωνικό γεγονός μετατρέπεται σε πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα σε διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις για τη δημόσια εκπαίδευση, την ασφάλεια και τον ρόλο του κράτους.
Μπορούν οι μαθητές να επηρεάσουν τις κάλπες;
Το ενδιαφέρον είναι ότι πολλοί από τους σημερινούς μαθητές δεν έχουν ακόμη δικαίωμα ψήφου.
Παρόλα αυτά, οι κινητοποιήσεις μπορούν να επηρεάσουν την πολιτική συζήτηση με τρεις τρόπους.
Πρώτον, φέρνουν την κατάσταση της εκπαίδευσης στο κέντρο της προεκλογικής ατζέντας, αναγκάζοντας τους υποψηφίους να παρουσιάσουν συγκεκριμένες προτάσεις.
Δεύτερον, μπορούν να κινητοποιήσουν οικογένειες, εκπαιδευτικούς και μεγαλύτερους σε ηλικία νέους που έχουν ήδη δικαίωμα ψήφου.
Τρίτον, αναδεικνύουν διαφορετικές αντιλήψεις για την αστυνομική διαχείριση των κοινωνικών κινητοποιήσεων.
Η εκλογική επίδραση, ωστόσο, δεν είναι δεδομένη.
Στις προεδρικές εκλογές του 2022, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Le Monde, ο Jean-Luc Mélenchon συγκέντρωσε 36% μεταξύ των ψηφοφόρων ηλικίας 18–24 ετών, αλλά η συμμετοχή αυτής της ηλικιακής ομάδας ήταν μόλις 52%.
Το παράδειγμα δείχνει γιατί η μαζική παρουσία νέων στους δρόμους δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε αντίστοιχη εκλογική συμμετοχή ή στήριξη συγκεκριμένου υποψηφίου.
Αλβανία: Ο Edi Rama αντιμέτωπος με αιτήματα για πρόωρες εκλογές
Στην Αλβανία, η εκλογική διάσταση είναι διαφορετική.
Ο Edi Rama εξασφάλισε τέταρτη συνεχόμενη εκλογική νίκη το 2025, ενώ οι επόμενες τακτικές βουλευτικές εκλογές προβλέπονται για το 2029.
Επομένως, δεν υπάρχει άμεση προγραμματισμένη εθνική εκλογική αναμέτρηση αντίστοιχη με εκείνη της Γαλλίας.
Ωστόσο, το αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα έχει εκφράσει τη στήριξή του στις διαδηλώσεις και ζητά τον σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης με στόχο τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών.
Ο Edi Rama απορρίπτει το αίτημα παραίτησης και επιμένει ότι οι κυβερνήσεις αλλάζουν μέσα από τη δημοκρατική εκλογική διαδικασία.
Εδώ βρίσκεται και η βασική πολιτική αντιπαράθεση: οι διαδηλωτές που ζητούν αλλαγή της κυβέρνησης επιδιώκουν άμεσες εξελίξεις, ενώ η κυβέρνηση επικαλείται τη λαϊκή εντολή που έλαβε μόλις το προηγούμενο έτος.
Πίσω από τις εικόνες των επεισοδίων βρίσκεται ένα κοινωνικό ζήτημα που δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά μέσα από την κομματική αντιπαράθεση.
Στη Γαλλία, οι μαθητές περιγράφουν σχολεία με ελλείψεις προσωπικού, υπερβολικά απαιτητικά προγράμματα και προβλήματα υποδομών.
Στην Αλβανία, οι νέοι μιλούν για ακριβές σπουδές, δυσκολίες επαγγελματικής αποκατάστασης και ένα πολιτικό περιβάλλον στο οποίο δεν αισθάνονται ότι εκπροσωπούνται.
Οι δύο κοινωνίες διαφέρουν σημαντικά ως προς την οικονομική τους κατάσταση, το εκπαιδευτικό τους σύστημα και τους θεσμούς τους.
Ωστόσο, η αίσθηση αβεβαιότητας για το μέλλον είναι ένα στοιχείο που εμφανίζεται και στις δύο περιπτώσεις.
Η εκπαίδευση παραδοσιακά συνδέεται με την υπόσχεση κοινωνικής προόδου. Όταν οι νέοι θεωρούν ότι αυτή η υπόσχεση δεν εκπληρώνεται, η δυσαρέσκεια μπορεί να μετατραπεί σε πολιτική αμφισβήτηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι διαδηλωτές έχουν τις ίδιες απόψεις ή ότι επιδιώκουν την ανατροπή του πολιτικού συστήματος. Σημαίνει όμως ότι συγκεκριμένα εκπαιδευτικά προβλήματα μπορούν να λειτουργήσουν ως αφετηρία ευρύτερης κοινωνικής κινητοποίησης.
Ο κίνδυνος της κλιμάκωσης – Όταν η διαμαρτυρία συναντά τη βία
Οι εξελίξεις σε Γαλλία και Αλβανία αναδεικνύουν επίσης έναν σημαντικό κίνδυνο.
Όσο αυξάνεται η ένταση, τόσο περισσότερο τα αρχικά αιτήματα κινδυνεύουν να επισκιαστούν από τις εικόνες συγκρούσεων.
Στη Γαλλία, η οργάνωση ACLED κατέγραψε περισσότερες από 800 μαθητικές διαδηλώσεις μόνο μεταξύ 28 Σεπτεμβρίου και 2 Οκτωβρίου. Παράλληλα, αναφέρει σοβαρές καταστροφές και περιστατικά αστυνομικής βίας, συμπεριλαμβανομένων βαριών τραυματισμών μαθητών.
Η καταδίκη της βίας εναντίον ανθρώπων και υποδομών δεν αναιρεί την ανάγκη να εξεταστούν τα κοινωνικά αίτια των κινητοποιήσεων. Αντίστοιχα, η ύπαρξη δικαιολογημένων αιτημάτων δεν καθιστά αποδεκτές τις επιθέσεις.
Το ζητούμενο για τις κυβερνήσεις είναι να διασφαλίσουν τη δημόσια ασφάλεια, προστατεύοντας ταυτόχρονα το δικαίωμα της ειρηνικής διαμαρτυρίας και αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα που την προκάλεσαν.
www.bankingnews.gr
Από τη Γαλλία του Emmanuel Macron μέχρι την Αλβανία του Edi Rama, οι μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις του Οκτωβρίου 2026 έχουν εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια διαμαρτυρία για την εκπαίδευση.
Πίσω από τις συγκρούσεις αναδύεται μια βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα, την ώρα που οι επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Από τις σχολικές αίθουσες στους δρόμους – Πώς ξεκίνησε η έκρηξη
Στη Γαλλία, το κύμα διαμαρτυρίας ξεκίνησε από προβλήματα της καθημερινής σχολικής ζωής: ελλείψεις καθηγητών, υπερπλήρεις τάξεις, εγκαταστάσεις που χρειάζονται επισκευές και αβεβαιότητα για την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση.
Στην Αλβανία, η δυσαρέσκεια για το κόστος των σπουδών και τις περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές συνδέθηκε με ευρύτερες καταγγελίες περί διαφθοράς και αμφισβήτηση της κυβέρνησης.
Παρά τις διαφορετικές συνθήκες, υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής: νέοι άνθρωποι που αισθάνονται ότι οι πολιτικές αποφάσεις καθορίζουν το μέλλον τους χωρίς να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις ανάγκες τους.
Γαλλία: Πάνω από 1.000 σχολεία στις κινητοποιήσεις – Η κρίση ξεφεύγει από τα εκπαιδευτικά όρια
Η Γαλλία βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας μαθητικής αναταραχής.
Οι κινητοποιήσεις άρχισαν στα τέλη Σεπτεμβρίου, με αφετηρία το λύκειο Saint-Exupéry στην περιοχή Créteil, κοντά στο Παρίσι. Μέσα σε λίγες ημέρες επεκτάθηκαν σε διαφορετικές περιοχές της χώρας.
Την 1η Οκτωβρίου σημειώθηκε μια καθοριστική καμπή: σύμφωνα με τη Le Monde, περισσότερα από 1.000 σχολεία, σχεδόν το ένα τέταρτο του συνόλου, συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις.
Οι μαθητές ζητούσαν περισσότερους εκπαιδευτικούς, καλύτερες υποδομές και ουσιαστικές αλλαγές στο σχολικό περιβάλλον.
Όμως, όσο οι διαμαρτυρίες επεκτείνονταν, τόσο περισσότερο άλλαζε και ο χαρακτήρας τους.
Σε αρκετές περιοχές, οι αποκλεισμοί σχολείων συνοδεύτηκαν από συγκρούσεις με αστυνομικές δυνάμεις. Πυρπολήθηκαν κάδοι απορριμμάτων, εκτοξεύτηκαν αντικείμενα και η αστυνομία χρησιμοποίησε μέσα καταστολής.
Εκπαιδευτικοί και διευθυντές σχολείων εξέφρασαν ανησυχία ότι η κατάσταση άρχιζε να ξεφεύγει από τον έλεγχο, ενώ παράλληλα αναγνώριζαν ότι πολλά από τα αιτήματα των μαθητών ήταν δικαιολογημένα.
Δακρυγόνα, συλλήψεις και τραυματισμοί – Η αστυνομική αντίδραση προκαλεί νέα οργή
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Associated Press στις 16 Οκτωβρίου, χιλιάδες διαδηλωτές, κυρίως κάτω των 18 ετών, έχουν συλληφθεί κατά τη διάρκεια του κύματος κινητοποιήσεων. Έχουν επίσης καταγραφεί σοβαροί τραυματισμοί εφήβων και καταγγελίες για υπερβολική χρήση αστυνομικής βίας.
Από την άλλη πλευρά, η γαλλική αστυνομία αναφέρει περισσότερους από 900 τραυματισμένους αστυνομικούς και 150 μέλη σχολικού προσωπικού, υποστηρίζοντας ότι βίαιες ομάδες εκμεταλλεύονται τις κινητοποιήσεις για επιθέσεις και καταστροφές.
Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον στο αν οι μαθητές έχουν δίκιο να διαμαρτύρονται. Αφορά επίσης την αναλογικότητα της αστυνομικής επέμβασης, την προστασία των ανηλίκων και την ευθύνη των αρχών να αποτρέπουν τη βία.
Για τον Emmanuel Macron, η κρίση εξελίσσεται σε ακόμη μία δύσκολη δοκιμασία κατά τους τελευταίους μήνες της προεδρίας του.
Η Γαλλία έχει μακρά παράδοση κοινωνικών κινητοποιήσεων, όμως η συμμετοχή τόσο μεγάλου αριθμού μαθητών προσδίδει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα στη σημερινή αναταραχή.
Ο προϋπολογισμός του 2027 και η δυσαρέσκεια που συσσωρεύτηκε
Η έκρηξη της μαθητικής οργής δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις ευρύτερες δημοσιονομικές πιέσεις στη Γαλλία.
Οι μαθητικές κινητοποιήσεις συνέπεσαν με απεργίες στον δημόσιο τομέα και έντονες αντιδράσεις απέναντι στις κυβερνητικές προτάσεις για τον προϋπολογισμό.
Στις 13 Οκτωβρίου, καθώς ξεκινούσε η κοινοβουλευτική συζήτηση για τον προϋπολογισμό του 2027, μαθητές και συνδικάτα διαδήλωσαν ξανά.
Παρότι η κυβερνητική πρόταση περιλαμβάνει αύξηση 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ για το υπουργείο Παιδείας, εκπαιδευτικές οργανώσεις θεωρούν ότι τα μέτρα δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς τα συσσωρευμένα προβλήματα.
Χαρακτηριστικό είναι ότι από τους 3.000 αναπληρωτές εκπαιδευτικούς που είχε ανακοινωθεί πως θα τοποθετηθούν σε σχολεία προτεραιότητας, έως τις 13 Οκτωβρίου είχε επιτευχθεί μόλις το 35% του στόχου, σύμφωνα με τον υπουργό Παιδείας Édouard Geffray.
Αυτό εξηγεί γιατί οι κυβερνητικές εξαγγελίες δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη.
Οι μαθητές δεν ζητούν μόνο μεγαλύτερα κονδύλια. Ζητούν να δουν άμεσες αλλαγές στην καθημερινότητά τους.
Αλβανία: Από την «επανάσταση των φλαμίνγκο» στις φωτιές των Τιράνων
Αν στη Γαλλία η κρίση ξεκίνησε από τις σχολικές αίθουσες, στην Αλβανία η έκρηξη της νεανικής δυσαρέσκειας έχει ακόμη βαθύτερες πολιτικές και οικονομικές ρίζες.
Η λεγόμενη «επανάσταση των φλαμίνγκο» άρχισε στις 30 Μαΐου 2026, με αφορμή ένα αμφιλεγόμενο σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης κοντά στο Zvërnec και στους υγροτόπους του Vjosa.
Η κατασκευή πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος σε μια οικολογικά ευαίσθητη περιοχή προκάλεσε αντιδράσεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, ενώ το έργο συνδέθηκε με επιχειρηματικά συμφέροντα στα οποία περιλαμβάνεται ο Jared Kushner, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου Donald Trump.
Το κίνημα σύντομα ξεπέρασε τα περιβαλλοντικά του αιτήματα. Οι διαδηλωτές άρχισαν να καταγγέλλουν τη διαφθορά, την επιρροή ισχυρών επιχειρηματικών συμφερόντων, τις κοινωνικές ανισότητες και το οικονομικό μοντέλο της κυβέρνησης Edi Rama.
Σύμφωνα με ανάλυση του πολωνικού Κέντρου Ανατολικών Σπουδών OSW, οι κινητοποιήσεις εκφράζουν και τη δυσαρέσκεια για τη μαζική μετανάστευση νέων, τις περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές και τη δυσπιστία προς το σύνολο της πολιτικής ελίτ.
Τρεις ημέρες βίαιων συγκρούσεων – Φωτιές σε δημόσια κτίρια και τράπεζες
Από τις 13 έως τις 15 Οκτωβρίου (συνεχίζονται και στις 16/10), τα Τίρανα μετατράπηκαν σε επίκεντρο σοβαρών συγκρούσεων.
Χιλιάδες διαδηλωτές, ανάμεσά τους μαθητές λυκείων και φοιτητές, πραγματοποίησαν πορείες ζητώντας εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις και, σε πολλές περιπτώσεις, την παραίτηση του Edi Rama.
Οι κινητοποιήσεις εξελίχθηκαν σε βίαιες συγκρούσεις όταν ομάδες διαδηλωτών επιτέθηκαν σε αστυνομικούς φραγμούς και κυβερνητικά κτίρια.
Καταγράφηκαν πυρκαγιές σε κυβερνητικές εγκαταστάσεις και τραπεζικά υποκαταστήματα, καταστροφές σε επιχειρήσεις, εκτόξευση πετρών και πυροτεχνημάτων, καθώς και επεμβάσεις της αστυνομίας με δακρυγόνα και εκτοξευτήρες νερού.
Το Associated Press ανέφερε ότι 71 αστυνομικοί τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια των επεισοδίων, ενώ υπήρξαν επίσης τραυματισμοί διαδηλωτών και συλλήψεις.
Η αλβανική κυβέρνηση καταδίκασε τις καταστροφές και κατηγόρησε πολιτικούς αντιπάλους της ότι υποκινούν τη βία.
Αντίθετα, οργανωτές των κινητοποιήσεων υποστηρίζουν ότι οι διαμαρτυρίες είναι αποτέλεσμα μηνών αδιαφορίας απέναντι στα αιτήματά τους.
Η αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Αλβανία εξέφρασε ανησυχία για την κλιμάκωση και ζήτησε αναλογική αντίδραση από τις αρχές.
Γιατί η οργή στην Αλβανία στρέφεται κατά ολόκληρου του πολιτικού συστήματος
Η αλβανική περίπτωση παρουσιάζει μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διαφορά από τη γαλλική.
Στη Γαλλία, ο πυρήνας των διαμαρτυριών παραμένει στενά συνδεδεμένος με το δημόσιο σχολείο, παρά τη σταδιακή πολιτικοποίηση.
Στην Αλβανία, η εκπαιδευτική δυσαρέσκεια έχει ενσωματωθεί σε ένα ήδη διαμορφωμένο αντικυβερνητικό κίνημα.
Οι φοιτητές καταγγέλλουν υψηλό κόστος σπουδών, ανεπαρκή οικονομική υποστήριξη και δυσκολίες εύρεσης εργασίας μετά την αποφοίτηση.
Πίσω από αυτά τα αιτήματα βρίσκεται μια ευρύτερη ανησυχία: ότι ακόμη και η απόκτηση πανεπιστημιακού πτυχίου δεν εξασφαλίζει αξιοπρεπή επαγγελματική και οικονομική προοπτική.
Παράλληλα, η διαμαρτυρία δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην κυβέρνηση.
Ορισμένοι συμμετέχοντες εκφράζουν δυσπιστία και απέναντι στην παραδοσιακή αντιπολίτευση, θεωρώντας ότι οι εναλλαγές εξουσίας των προηγούμενων δεκαετιών δεν αντιμετώπισαν τα δομικά προβλήματα της χώρας.
Αυτό εξηγεί γιατί το κίνημα δυσκολεύεται να ενταχθεί σε ένα απλό σχήμα αντιπαράθεσης κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.
Βέλγιο και Ιταλία: Οι διαμαρτυρίες ξεπερνούν τα σύνορα
Τον Οκτώβριο καταγράφηκαν μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις και στο Βέλγιο και στην Ιταλία.
Στο Βέλγιο, επεισόδια στη Λιέγη συνοδεύτηκαν από συλλήψεις και προσωρινό κλείσιμο σχολείων.
Στην Ιταλία, μαθητές συμμετείχαν σε διαδηλώσεις σε διάφορες πόλεις, αν και η έκταση των κινητοποιήσεων ήταν μικρότερη από εκείνη της Γαλλίας και τα αιτήματα συνδέονταν περισσότερο με ιδιαίτερες εγχώριες συνθήκες.
Δεν τεκμηριώνεται, επομένως, ότι ολόκληρη η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μία ενιαία εξέγερση.
Στην Ελλάδα
Φοιτητές πανεπιστημίου συγκεντρώθηκαν έξω από το υπουργείο Οικονομικών στην Αθήνα την Τρίτη για να διαμαρτυρηθούν για την αύξηση των ενοικίων και την έλλειψη οικονομικά προσιτής φοιτητικής στέγασης.
Σκηνές στημένες στην πλατεία Συντάγματος κοντά στο κοινοβούλιο κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας στην Αθήνα.
Η μεγάλη πολιτική διάσταση: Οι εκλογές της Γαλλίας το 2027
Η χρονική συγκυρία των διαδηλώσεων είναι ιδιαίτερα σημαντική.Η Γαλλία πλησιάζει στις προεδρικές εκλογές του 2027, στις οποίες ο Emmanuel Macron δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία.
Έτσι, οι κινητοποιήσεις εξελίσσονται σε ένα από τα βασικά ζητήματα της προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Ο Jean-Luc Mélenchon, επικεφαλής της La France Insoumise, έχει ταχθεί υπέρ των μαθητικών αιτημάτων, καταγγέλλοντας την αστυνομική αντιμετώπιση των διαδηλώσεων.
Στο πλαίσιο της πολιτικής του παρέμβασης έχει προτείνει τη μείωση του ορίου ηλικίας ψήφου στα 16 έτη και αλλαγές στο σύστημα πρόσβασης στα πανεπιστήμια.
Από διαφορετική πολιτική αφετηρία, η Marine Le Pen έχει υποστηρίξει την ενίσχυση των αστυνομικών εξουσιών απέναντι σε βίαιους διαδηλωτές, ενώ ο Édouard Philippe έχει καταδικάσει τις επιθέσεις και τις καταστροφές.
Με αυτόν τον τρόπο, το ίδιο κοινωνικό γεγονός μετατρέπεται σε πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα σε διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις για τη δημόσια εκπαίδευση, την ασφάλεια και τον ρόλο του κράτους.
Μπορούν οι μαθητές να επηρεάσουν τις κάλπες;
Παρόλα αυτά, οι κινητοποιήσεις μπορούν να επηρεάσουν την πολιτική συζήτηση με τρεις τρόπους.
Πρώτον, φέρνουν την κατάσταση της εκπαίδευσης στο κέντρο της προεκλογικής ατζέντας, αναγκάζοντας τους υποψηφίους να παρουσιάσουν συγκεκριμένες προτάσεις.
Δεύτερον, μπορούν να κινητοποιήσουν οικογένειες, εκπαιδευτικούς και μεγαλύτερους σε ηλικία νέους που έχουν ήδη δικαίωμα ψήφου.
Τρίτον, αναδεικνύουν διαφορετικές αντιλήψεις για την αστυνομική διαχείριση των κοινωνικών κινητοποιήσεων.
Η εκλογική επίδραση, ωστόσο, δεν είναι δεδομένη.
Στις προεδρικές εκλογές του 2022, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Le Monde, ο Jean-Luc Mélenchon συγκέντρωσε 36% μεταξύ των ψηφοφόρων ηλικίας 18–24 ετών, αλλά η συμμετοχή αυτής της ηλικιακής ομάδας ήταν μόλις 52%.
Το παράδειγμα δείχνει γιατί η μαζική παρουσία νέων στους δρόμους δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε αντίστοιχη εκλογική συμμετοχή ή στήριξη συγκεκριμένου υποψηφίου.
Αλβανία: Ο Edi Rama αντιμέτωπος με αιτήματα για πρόωρες εκλογές
Ο Edi Rama εξασφάλισε τέταρτη συνεχόμενη εκλογική νίκη το 2025, ενώ οι επόμενες τακτικές βουλευτικές εκλογές προβλέπονται για το 2029.
Επομένως, δεν υπάρχει άμεση προγραμματισμένη εθνική εκλογική αναμέτρηση αντίστοιχη με εκείνη της Γαλλίας.
Ωστόσο, το αντιπολιτευόμενο Δημοκρατικό Κόμμα έχει εκφράσει τη στήριξή του στις διαδηλώσεις και ζητά τον σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης με στόχο τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών.
Ο Edi Rama απορρίπτει το αίτημα παραίτησης και επιμένει ότι οι κυβερνήσεις αλλάζουν μέσα από τη δημοκρατική εκλογική διαδικασία.
Εδώ βρίσκεται και η βασική πολιτική αντιπαράθεση: οι διαδηλωτές που ζητούν αλλαγή της κυβέρνησης επιδιώκουν άμεσες εξελίξεις, ενώ η κυβέρνηση επικαλείται τη λαϊκή εντολή που έλαβε μόλις το προηγούμενο έτος.
Οι κινητοποιήσεις μπορούν να αυξήσουν την πολιτική πίεση, αλλά δεν συνεπάγονται αυτομάτως πρόωρες εκλογές. Για κάτι τέτοιο θα απαιτούνταν συγκεκριμένες πολιτικές και θεσμικές εξελίξεις.
Η βαθύτερη κρίση: Μια γενιά που δεν εμπιστεύεται πλέον τις υποσχέσεις
Η βαθύτερη κρίση: Μια γενιά που δεν εμπιστεύεται πλέον τις υποσχέσεις
Στη Γαλλία, οι μαθητές περιγράφουν σχολεία με ελλείψεις προσωπικού, υπερβολικά απαιτητικά προγράμματα και προβλήματα υποδομών.
Στην Αλβανία, οι νέοι μιλούν για ακριβές σπουδές, δυσκολίες επαγγελματικής αποκατάστασης και ένα πολιτικό περιβάλλον στο οποίο δεν αισθάνονται ότι εκπροσωπούνται.
Οι δύο κοινωνίες διαφέρουν σημαντικά ως προς την οικονομική τους κατάσταση, το εκπαιδευτικό τους σύστημα και τους θεσμούς τους.
Ωστόσο, η αίσθηση αβεβαιότητας για το μέλλον είναι ένα στοιχείο που εμφανίζεται και στις δύο περιπτώσεις.
Η εκπαίδευση παραδοσιακά συνδέεται με την υπόσχεση κοινωνικής προόδου. Όταν οι νέοι θεωρούν ότι αυτή η υπόσχεση δεν εκπληρώνεται, η δυσαρέσκεια μπορεί να μετατραπεί σε πολιτική αμφισβήτηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι διαδηλωτές έχουν τις ίδιες απόψεις ή ότι επιδιώκουν την ανατροπή του πολιτικού συστήματος. Σημαίνει όμως ότι συγκεκριμένα εκπαιδευτικά προβλήματα μπορούν να λειτουργήσουν ως αφετηρία ευρύτερης κοινωνικής κινητοποίησης.
Ο κίνδυνος της κλιμάκωσης – Όταν η διαμαρτυρία συναντά τη βία
Οι εξελίξεις σε Γαλλία και Αλβανία αναδεικνύουν επίσης έναν σημαντικό κίνδυνο.
Όσο αυξάνεται η ένταση, τόσο περισσότερο τα αρχικά αιτήματα κινδυνεύουν να επισκιαστούν από τις εικόνες συγκρούσεων.
Στη Γαλλία, η οργάνωση ACLED κατέγραψε περισσότερες από 800 μαθητικές διαδηλώσεις μόνο μεταξύ 28 Σεπτεμβρίου και 2 Οκτωβρίου. Παράλληλα, αναφέρει σοβαρές καταστροφές και περιστατικά αστυνομικής βίας, συμπεριλαμβανομένων βαριών τραυματισμών μαθητών.
Στην Αλβανία, οι επιθέσεις σε δημόσια κτίρια και αστυνομικούς οδήγησαν σε ακόμη πιο έντονες αντιπαραθέσεις για τα όρια της διαμαρτυρίας και την κρατική αντίδραση.
Το ζητούμενο για τις κυβερνήσεις είναι να διασφαλίσουν τη δημόσια ασφάλεια, προστατεύοντας ταυτόχρονα το δικαίωμα της ειρηνικής διαμαρτυρίας και αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα που την προκάλεσαν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών